* Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'ndan yenilgiyle ayrıldı ve imzaladığı Mondros Ateşkes Antlaşması gereğince Kafkasya'daki kuvvetlerini geri çekti. Ayrıca Mondros Ateşkesi'yle, Doğu Anadolu'daki altı ilde (Vilayet-i Sitte; Elazığ, Erzurum, Sivas, Bitlis, Van, Diyarbakır) karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri'nin buraları işgal edebilecekleri hükmünü de kabul etmek zorunda kaldı.
* Mondros Ateşkesi'nin sağladığı olanaklardan yararlanan Ermeniler, Wİlson İlkeleri'ni de kendilerine göre yorumlayarak Doğu Anadolu'nun kendilerine verilmesini istediler.
* Sevr Antlaşması öncesinde Ermeni saldırılarının art¬ması üzerine Ermenilere karşı harekete geçme kararı alındı.
* XV. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir ileri bir taarruz hareketi ile Gümrü'ye kadar ilerledi. Ermeniler çaresizce Gümrü Antlaşmasını imzalamak zorunda kaldı.

Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920)

* Kars, Sarıkamış, Iğdır, Kağızman ve Kulp Türk Devleti'ne verilecek.
* Türk-Ermenistan sınırı Aras Nehri-Çıldır Gölü hattına kadar uzatılacak.
* Türklere karşı silah kullanmamış veya öldürme olaylarına karışmamış Ermeniler isterlerse 6 ay içinde Türkiye'ye dönebilecek.
* Ermenistan Hükümeti, TBMM Hükümeti tarafından geçersiz sayılan Sevr Antlaşması'nı tanımayacak.

Sonuçları

* Ermenistan TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuştur.
* Gümrü Antlaşması ile TBMM ilk uluslararası siyasi ve askeri zaferini kazanmıştır.
* Gümrü Antlaşması ile çözüme kavuşan ilk cephemiz de Doğu Cephesi'dir.
* Gümrü Antlaşması, Sevr'i geçersiz sayan ilk uluslararası belgedir.
* Ermeni meselesi sona ermiştir.

Not: Gümrü Antlaşması, Doğu Cephesi'nin kapanmasında etkili olmuştur.

Batum Antlaşması (23 Şubat 1921)

Gürcü kuvvetlerinin Ardahan, Artvin ve Batum'a saldırması üzerine Türk Orduları, Gürcistan üzerine yürümüşler ve Gürcü Orduları'nı mağlup etmişlerdir. Yapılan Batum Antlaşmasına göre; Ardahan, Artvin ve Batum TBMM Hükümeti'ne bırakılmıştır.